Newsletter ZPP
Warszawa, 11.12.2025 roku
Stanowisko ZPP: „HPV – od programu do profilaktyki. Jak zapewnić stabilność szczepień w Polsce?”
Debata „Zdrowie 360” Forum Zdrowia ZPP
20 listopada br. w Warszawie odbyła się debata „HPV – od programu do profilaktyki. Jak zapewnić stabilność szczepień w Polsce?”, zorganizowana przez Forum Zdrowia Związku Przedsiębiorców i Pracodawców w ramach cyklu „Zdrowie 360”. Jej celem była ocena dotychczasowej realizacji programu szczepień przeciw HPV oraz wskazanie działań koniecznych dla zapewnienia jego długofalowej stabilności w kontekście przewidywalności zamówień i dostępności do produktów. W rozmowie wzięli udział przedstawiciele środowiska medycznego, eksperci zdrowia publicznego, prawnicy specjalizujący się w zamówieniach publicznych, a także reprezentantka przemysłu farmaceutycznego. Dyskusję prowadziła Aleksandra Sienkiewicz, Dyrektor Forum Zdrowia ZPP.
Udział wzięli:
- Agnieszka Gorgoń-Komor – Senator RP, Wiceprzewodnicząca Senackiej Komisji Zdrowia
- Irena Rej – Prezes Izby Gospodarczej „Farmacja Polska”
- Marcin Czech – epidemiolog, specjalista zdrowia publicznego i farmakoekonomiki, były Wiceminister Zdrowia
- dr n. med. Monika Pliszkiewicz – ginekolog
- Piotr Trębicki – radca prawny, ekspert ds. zamówień publicznych
- Grzegorz Mączyński – adwokat, ekspert regulacyjny
Treść debaty i główne wnioski
W debacie podkreślono, że Polska – choć formalnie posiada dobrze zorganizowane podstawy programu szczepień przeciw HPV, finansowanego ze środków publicznych – nadal charakteryzuje się jedną z najniższych wyszczepialności w Unii Europejskiej. Według przedstawionych opinii, przyczyną tego stanu rzeczy jest przede wszystkim ograniczona świadomość zagrożeń związanych z HPV, niedostateczna komunikacja społeczna oraz niedopracowane mechanizmy organizacyjne. Istotnym elementem dyskusji był również wątek zamówień publicznych – podkreślono, że właściwe zaprojektowanie procedur zakupowych, uwzględniających zarówno kryteria jakościowe, jak i potrzeby populacyjne, może znacząco poprawić efektywność programu szczepień i zwiększyć jego akceptację wśród pacjentów.
Senator Agnieszka Gorgoń-Komor zwróciła uwagę na rolę polityków jako ambasadorów profilaktyki zdrowotnej. Jej zdaniem w komunikacji o szczepieniach nie należy używać trudnego, medycznego języka. Zamiast mówić o wirusologii, trzeba po prostu podkreślać, że szczepionka przeciw HPV chroni przed rakiem szyjki macicy i innymi nowotworami. Kluczową rolę do odegrania mają tu również szkoły, lekarze rodzinni, pielęgniarki, rodzice oraz środowiska lokalne, które – jak zaznaczono – tworzą „łańcuch zaufania” wokół profilaktyki.
Z kolei prezes Irena Rej podniosła problem braku spójnej polityki informacyjnej państwa oraz braku centralnego systemu monitorowania podań szczepionek. Jak wskazała, mimo posiadania danych o liczbie zakupionych dawek, nie wiemy, ile z nich zostało faktycznie podanych pacjentom. Utrudnia to realną ocenę programu oraz planowanie dostaw, narażając system na niepotrzebne straty. Ważnym elementem poprawy sytuacji ma być powrót do szczepień szkolnych, jednak w nowoczesnej formule zapewniającej pełne informacje oraz świadomą zgodę rodziców.
Występujący w debacie prof. Marcin Czech podkreślił jednoznacznie, że szczepienia przeciw HPV należą do najbardziej opłacalnych inwestycji zdrowotnych, zarówno z perspektywy pacjenta, jak i finansów publicznych. Odniósł się także do przykładów państw, które dzięki wysokiej wyszczepialności praktycznie wyeliminowały raka szyjki macicy – jak Australia czy kraje skandynawskie. Wskazał, że dla Polski podobna perspektywa jest jak najbardziej osiągalna, jednak wymaga to znacznego zwiększenia liczby szczepień już teraz.
Dr Monika Pliszkiewicz zwróciła uwagę na narastający problem nowotworów HPV-zależnych wśród ludzi młodych, zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Podkreśliła, że zakażenie wirusem HPV nie jest konsekwencją „ryzykownych zachowań”, lecz naturalnym zagrożeniem populacyjnym, na które narażony jest każdy człowiek mający bliski kontakt z drugą osobą. Jej zdaniem szczególnie ważne jest uświadomienie rodziców, że szczepienie jest elementem ochrony zdrowia ich dzieci w dorosłym życiu.
Istotnym elementem debaty była rozmowa o zamówieniach publicznych. Prawnicy – mec. Piotr Trębicki i mec. Grzegorz Mączyński – zgodnie wskazali, że obecne przepisy nie stoją na przeszkodzie zakupom wysokiej jakości szczepionek w formule uwzględniającej zarówno parametry medyczne, jak i potrzeby populacyjne. Wskazali na konieczność zapewnienia przewidywalności dostaw, a także uwzględnienia preferencji pacjentów, które mogą zwiększać akceptację szczepień.
Podsumowanie i dalsze działania
Uczestnicy debaty byli zgodni co do konieczności wzmocnienia programu szczepień HPV poprzez:
- konsekwentną, dobrze zaplanowaną komunikację społeczną,
- oparcie realizacji szczepień przede wszystkim o system szkolny, wsparty POZ i aptekami,
- objęcie programem także starszych roczników, które dotąd nie zostały zaszczepione,
- wzmocnienie jakości w zamówieniach publicznych przy wykorzystaniu dostępnych narzędzi prawnych
- wprowadzenie centralnego rejestru szczepień z bieżącym monitoringiem podań,
- partnerską i transparentną współpracę administracji publicznej z sektorem prywatnym.
Debata potwierdziła, że Polska ma wszelkie możliwości, by znacząco ograniczyć liczbę nowotworów związanych z HPV, a w perspektywie uczynić je chorobami rzadkimi. Wymaga to jednak strategicznego podejścia, odwagi komunikacyjnej oraz konsekwencji politycznej i organizacyjnej. Jak podkreślano w trakcie rozmowy, szczepienia przeciw HPV powinny być postrzegane nie jako element dodatkowy, ale jako kluczowy filar polskiej profilaktyki onkologicznej – inwestycja realnie ratująca zdrowie i życie przyszłych pokoleń.
