Więcej rynku, nie nowy Plan Marshalla – o konkurencyjności i rozwoju Europy

Warszawa, 13.10.2025 r.

Więcej rynku, nie nowy Plan Marshalla – o konkurencyjności i rozwoju Europy

Plan Marshalla był projektem rozwojowym mającym na celu zmianę trajektorii rozwojowej Europy poprzez nadanie dynamiki integracji rynków europejskich, wsparcie finansowe odbudowy infrastruktury i transfer know-how. Program ten stworzył warunki do ukształtowania się w Europie Zachodniej modelu demokratycznego kapitalizmu i wprowadzenia w europejskim kontekście instytucji gospodarki rynkowej z USA. Plan Marshalla pomógł też zahamować sukcesy partii komunistycznych niosące ryzyko trwałego przejęcia władzy przez stronników ZSRR.

Powtórka takiego planu Marshalla jest w dzisiejszej Europie zbędna. Właściwą odpowiedzią na wyzwania rozwojowe, przed którymi stoi UE, nie jest wielkoskalowy impuls fiskalny finansowany w dużej części dodatkowym długiem. Problemy gospodarcze UE nie wynikają z niedoboru kapitału prywatnego, co mogłoby częściowo uzasadniać takie podejście. Co więcej, proponowany w raporcie Draghiego plan inwestycyjny grozi destabilizacją finansów publicznych państw europejskich w bardzo niepewnym świecie.

Wprowadzenie w życie propozycji z raportu Draghiego może przyspieszyć procesy politycznej integracji przy jednoczesnej fragmentaryzacji rynku. Kluczowe wyzwania stojące przed UE nie zostaną rozwiązane, a centralizacja znacznej części wydatków inwestycyjnych i rozwojowych w Brukseli może prowadzić – wbrew oczekiwaniom autorów raportu – do spadku efektywności ich dystrybucji i wzrostu kosztów.

Najważniejsze wyzwania dla Europy to budowa jednolitego rynku i dostosowanie modelu kapitalizmu do wymogów współczesnej gospodarki. Koordynowany kapitalizm, który przez dekady dobrze współgrał z europejskim modelem społecznym, dziś jest mniej dostosowany do globalnej konkurencji niż model liberalny oparty na rynkowej koordynacji.

Odpowiedzią na globalne wyzwania, przed którymi stoi Europa, jest powrót do idei integracji rynkowej – rozumianej nie jako długotrwała i nieskuteczna harmonizacja, lecz jako realna budowa zintegrowanego rynku dóbr i usług tworzącego warunki do rozwoju europejskich firm. Pogłębienie integracji rynkowej przysłuży się wzrostowi konkurencyjności przedsiębiorstw oraz umożliwi skalowanie produkcji, które dziś w Europie jest ograniczone.

Europejskiego modelu społecznego nie da się ocalić bez pobudzenia w długim okresie dynamiki rozwojowej Europy. Rozwiązania oparte na ekspansji fiskalnej raczej temu zaszkodzą, niż pomogą.

Związek Przedsiębiorców i Pracodawców przedstawia raport „Konkurencyjności i rozwoju Europy: więcej rynku, a nie nowy Plan Marshalla”, w którym analizuje wyzwania stojące przed Unią Europejską i wskazuje, że warunkiem odbudowy konkurencyjności jest powrót do idei integracji rynkowej, a nie kolejny centralnie sterowany impuls fiskalny.

Zobacz: 13.10.2025_Raport_ZPP_Więcej rynku, nie nowy Plan Marshalla – o konkurencyjności i rozwoju Europy